Pojemność wodna jest to ilość wody pobrana przez jednostkę wagową powietrznie-suchej gleby przy zanurzaniu jej w wodzie w znormalizowanych warunkach. Najdogodniej ją oznaczać puszkową metodą Keena-Raczkowskiego, polegającą na zastosowaniu opisanych przez J. R. H. C o u 11 s a  okrągłych puszek. Rozmiary tych puszek, stosowanych w naszych laboratoriach, różnią się nieznacznie od opisanych przez samego autora. Wysokość jest ta sama, lecz za wewnętrzną średnicę przyjęto 5,6 cm. aby umożliwić stosowanie znormalizowanych sączków bibuły o średnicy 5,5 cm. W swej oryginalnej pracy B. A. K e e n iH. Raczkowski  wykazali, że rozszerzając doświadczenia H i 1 g a r d a można oprócz pojemności wodnej gleby oznaczyć szereg różnych innych wartości, jak np. pozorny ciężar właściwy, objętość przestrzeni glebowych, rzeczywisty ciężar właściwy i przyrost objętości (pęcznienie). Najczęściej oznacza się pojemność wodną gleby, której szczegółowy opis podano dalej. W razie potrzeby oznaczania innych stałych gleby należy oprzeć się na oryginalnej pracy.
Znajomość pojemności wodnej gleby jest potrzebna przy doświadczeniach wazonowych, ponieważ umożliwia określenie wilgotności, korzystnej dla wzrostu roślin. Stosując w wazonach glebę średnio zwięzłą uzyskuje się dobry wzrost roślin przy wilgotności odpowiadającej 50—70% całkowitej pojemności wodnej gleby.
Dla oznaczenia pojemności wodnej gleby należy rozdrobnić powietrznie-suchą glebę, aby jak największa jej część przeszła przez drobne sito. W większości przypadków wystarcza sito o okrągłych otworach średnicy 0,5 mm. Po zmieszaniu grubego materiału z przesianą częścią próby glebę wsypuje się małymi porcjami do puszki, za każdym razem uderzając nią lekko o korek lub drewno. Napełnioną puszkę umieszcza się w wodzie w taki sposób, aby woda mogła podsiąkać przez perforowane dno. Pozostawiona tak przez noc gleba całkowicie nasyca się wodą. Następnego dnia oznacza się ilość zatrzymanej przez nią wody i wyraża w procentach powietrznie-suchej masy gleby.
Skrupulatne przestrzeganie przepisanych warunków oznaczania umożliwia otrzymanie ściśle powtarzalnych wyników zarówno przez różnych wykonawców, jak i wielokrotnie przez tego samego wykonawcę. Ważne jest, aby powietrznie-sucha gleba była starannie i równomiernie „upakowana” w puszkach. Dokładne rozkruszenie jej na początku i następne stopniowe dodawanie przy kilkakrotnym postukiwaniu zapewnia równomierne „upakowanie” gleby. Nierównomierne napełnianie puszki prowadzi do sprzecznych wyników. Zbyt małe upakowanie jest najczęstszym źródłem błędu i prowadzi do niesłychanie wysokich wartości dla pojemności wodnej. Głębokość na jaką zanurza się puszki podczas nasiąkania gleby powinna być również znormalizowana. Należy utrzymywać głębokość zanurzenia 6 mm i stale uzupełniać wodą do tego poziomu przy znaczniejszej absorpcji przez glebę.

tagi: bibuła, gleba, okrągłe puszki, Pojemność wodna, sączki, wzrost roślin