Do oznaczania pojemności wodnej potrzebne są okrągłe puszki mosiężne o średnicy 5,6 cm, wysokości 1,6 cm i dnie perforowanym w odstępach co 4 mm przy średnicy otworów 0,75 mm. Każda puszka zaopatrzona jest w mosiężny, rozcięty, sprężynowy pierścień służący do przytrzymywania sączków na perforowanym dnie.
Metoda wykonania. Rozkruszyć powietrznie-suchą glebę w porcelanowym moździerzu i starannie odsiać przez małe sito o okrągłych otworach średnicy 0,5 mm. Następnie materiał pozostający na sicie dalej rozcierać, aby rozbić agregaty cząstek gliny, unikając jednak rozcierania cząstek piasku. Po możliwie najdokładniejszym rozdrobnieniu zmieszać starannie pozostające na sicie grubsze cząstki z drobniejszą frakcją próby. Ilość roz-kruszonej gleby winna być taka, aby wystarczyła do wykonania trzech oznaczeń. Cienki krążek bibuły o średnicy 5,5 cm (Whatman nr 1 lub 44) umieścić na dnie jednej z puszek, umocować go za pomocą rozciętego mosiężnego sprężynowego pierścienia i zważyć puszkę wraz z sączkiem, określając otrzymany ciężar jako „ciężar pustej puszki” (a). Potem przenieść za pomocą łopatki do puszki kilka małych porcji gleby, pobranych z różnych miejsc wysypanej kopki rozdrobnionej gleby i napełnić nią puszkę do Vi—V8 objętości, postukując nią 20—30 razy o korek lub krawędź drewnianej ławki. Dodawać dalsze porcje gleby, nie większe niż 5—6 g każdorazowo, postukując puszką jak za poprzednim razem, aby zapewnić równomierne napełnienie. Postępować w ten sposób dalej, aż do niemal całkowitego napełnienia puszki. Następnie dodać tyle gleby, aby całkowicie napełnić puszkę, nadmiar zgarnąć równo z krawędzią puszki za pomocą prostej krawędzi łopatki, stuknąć kilka razy łopatką w górną krawędź puszki, dodać nieco gleby, ponownie zgarnąć nadmiar jak poprzednio. Należy unikać usuwania grubszych cząstek, które przy wstrząsaniu wydostają się na wierzch. Przy oznaczaniu pojemności wodnej dalsze dopełnianie puszki glebą w razie jej osiadania nie jest konieczne.
. Po właściwym napełnieniu puszki glebą umieścić ją na płytce Petriego o średnicy 9—11 cm i nalać na płytkę wody do wysokości 6 mm. Po pewnym czasie dodać w razie potrzeby nieco więcej wody uzupełniając jej ilość do poprzedniego poziomu. Tak pozostawić płytkę przez noc. Podczas absorpcji wody zachodzą dość znaczne przemieszczenia gleby. W razie silnego pęcznienia mogą nawet grudki gleby spadać z powierzchni puszki, co nie wpływa jednak na oznaczenie pojemności wodnej.
Po 12—16 godzinach stania w wodzie ustala się równowaga i gleba osiąga pełne nasycenie. Wówczas należy wyjąć puszkę z wody, starannie osuszyć z zewnątrz i zważyć, określając uzyskany ciężar jako ,,ciężar puszki z nasyconą glebą” (b). Po zważeniu umieścić puszkę w suszarce w temperaturze 105° na trójnogu, aby umożliwić swobodny dostęp powietrza przez perforowane dno, suszyć przez 24 godziny lub do stałej wagi, ostudzić w eksykatorze i ponownie zważyć, określając uzyskany ciężar jako „ciężar puszki + sucha masa gleby” (c).
Ilość wody zaabsorbowanej przez sączek oznacza się w następujący sposób: zważyć 5 sączków razem, nasycić je wodą, położyć na szklanej płytce i lekko wycisnąć wodę przetaczając po nich szklaną bagietkę. Zważyć ponownie oznaczając w ten sposób ilość zatrzymanej wody. Na tej podstawie obliczyć średnią ilość wody (d), zatrzymaną przez jeden sączek. Ilość wody, zawartej w powietrznie-suchym sączku, można nie brać pod uwagę. Obliczyć pojemność wodną w procentach suchej masy gleby ze wzoru:
w którym a, b, c i d oznaczają omówione już wartości.
Aby uniknąć wysączania się wody z dna puszki na szalkę wagi, należy ważyć puszkę z glebą na wytarowanym uprzednio szkiełku zegarkowym.

tagi: Oznaczanie pojemności wodnej, porcelanowy moździerz, rozkruszona gleba, sito, suszarka