Do określania współczynnika wilgotności konieczna jest wirówka Briggs’-McLane’a. Wirówka ta zaopatrzona jest w odpowiedni bęben, tak skonstruowany, ażeby można było w nim pomieścić szesnaście mosiężnych kubków lub puszek z siatkowatymi dnami i płaskimi metalowymi przykrywkami. Każda z puszek ma szerokość 5 cm, głębokość 2,5 cm i półkoliste dno pasujące dokładnie w odpowiednie wgłębienie wirującego bębna. Aby zapewnić gładki bieg wirówki puszki i przykrywki oznaczone są numerami i każda odpowiadająca sobie para naczyń wirówkowych jest przed wirowaniem równoważona. W żadnym razie nie należy włączać wirówki z nie pełną ilością naczyń. Zwykle wirówka zaopatrzona jest w regulator ustalający szybkość na 2440 obrotów na minutę. Przy tej szybkości siła odśrodkowa jest tysiąc razy większa od siły ciężkości. Lepszą kontrolę szybkości uzyskuje się przez wmontowanie licznika obrotów i ręczne regulowanie szybkości opornicą.
Naczynia aluminiowe. Do suszenia i ważenia odwirowanej gleby bardzo odpowiednie są poznaczone naczynia aluminiowe
Oznaczanie współczynnika wilgotności    107
(o średnicy 8 cm) z pokrywkami, podobne w kształcie do płytek Petriego.
Metoda wykonania. Oznaczenia współczynnika wilgotności należy wykonać w dwóch powtórzeniach. W tym celu umieszcza się glebę w naczyniach wirówkowych, położonych naprzeciw siebie w bębnie wirówki. Wskutek tego podczas wirowania otrzymuje się dobre zrównoważenie obciążenia. Jeżeli kontrola szybkości jest wątpliwa, należy włączyć do każdej serii oznaczeń glebę standardową; dlatego też należy przygotować odpowiednio dużą próbę właściwej gleby. Brak powtarzalności w oznaczeniach współczynnika wilgotności tej wzorcowej gleby wskazuje na złe funkcjonowanie regulatora szybkości. Dla gleby o współczynniku wilgotności równym 20 wartość ta powinna być powtarzalna z dokładnością ± 0,3 jednostek.
Siatkowe dna naczyń wirówkowych należy przykryć ściśle przylegającymi kwadratowymi skrawkami bibuły (Whatman nr 2) i w każdym naczyniu umieścić 30 g (± 0,1 g) powietrznie- suchej gleby, przesianej uprzednio przez siatkę o otworach średnicy 2 mm. Następnie uderzyć lekko naczyniem dla zrównania powierzchni gleby. Po napełnieniu wszystkich naczyń wirówkowych postawić je na metalowej tacy, nalać na tacę wody, tak aby otoczyła je do wysokości poziomu gleby, pozostawić przez noc, po czym wyjąć i postawić na mokrym płótnie. Następnie naczynia przykryć innym kawałkiem wilgotnego materiału, aby zapobiec parowaniu z powierzchni gleby i pozostawić tak na przeciąg 30 minut, aby spłynął z nich cały nadmiar wody.
Po odcieknięciu wody zamknąć każde naczynie odpowiadającą mu numerem pokrywką, szczelnie ją umocowując. Następnie włożyć je do bębna, umieszczając dwa powtórzenia tej samej próby dokładnie naprzeciwko siebie. Po umieszczeniu szesnastu naczyń w bębnie zamknąć go przykrywą i starannie zakręcić śrubami, po czym zamknąć następną ochronną pokrywę i włączyć wirówkę w ruch. Przesuwając równomiernie i powoli suwak po opornicy należy doprowadzić do właściwej szybkości 2440 obrotów/minutę, w ciągu 3—5 minut, utrzymując suwak opornicy po 20 sekund na kolejnych pozycjach. Gwałtowniejsze przyśpieszenie biegu powoduje przeciążenie obwodu i grozi uszkodzeniem. Utrzymywać wirówkę przy tej szybkości przez ,-5minut. Po upływie tego czasu wyłączyć napęd wirówki i zatrzymać ją w ciągu 3 minut, utrzymując suwak opornicy przez 20 sekund na kolejnych pozycjach.
Teraz wyjąć naczynia z bębna i szybko przenieść glebę do uprzednio zważonych (ciężar = a) aluminiowych naczyń z pokrywkami. Z przeniesieniem gleby nie należy zwlekać, ażeby nie spowodować błędów wywołanych parowaniem. Przylegający do gleby sączek usunąć, sprawdzić dotykiem górną i dolną powierzchnię próbki, usuwając te, w których nie ustaliła się równowaga wilgotności, np. gleby nasycone sodem. Naczynie natychmiast przykryć pokrywką i po umieszczeniu wszystkich próbek gleby w naczyniach zważyć każde z nich osobno, aby otrzymać ciężar wilgotnej gleby w stanie odpowiadającym współczynnikowi wilgotności (b). Następnie zdjąć pokrywkę i umieścić naczynie z wilgotną glebą w dobrze wentylowanej suszarce w temperaturze 105°, suszyć przez 16—24 godzin, przykryć je znowu pokrywką, ostudzić w eksykatorze i zważyć. W ten sposób otrzymuje się ciężar suchej masy gleby (c). Dokładność 0,01 g jest wystarczająca we wszystkich trzech odważeniach.
Przy wykonywaniu dziennie ponad szesnastu oznaczeń współczynnika wilgotności zamiast dodatkowego kompletu naczyń wirówkowych można zastosować bibułowe wkładki, dopasowane do metalowych naczyń wirówkowych. W tym celu 10 cm kwadratowy kawałek bibuły zwinąć na drewnianej formie, tak ażeby pasowała szczelnie do naczynia wirówki, umieścić tę bibułową foremkę w mosiężnej ramce bez dna o wymiarach 5 cmX5 cmX2,5 cm i umieścić po 30 g gleby w każdej foremce. Następnie nasączyć glebę wodą, jak opisano powyżej, po czym
wyjąć foremkę z glebą z ramy i umieścić w naczyniu wirówkowym, odwirowywać wodę przez 30 minut i prowadzić oznaczenia jak już opisano.

tagi: naczynia wirówkowe, opornica, Oznaczania współczynnika wilgotności, siła ciężkości, wirujący bęben