Odczyn gleby: oznaczenia stosowane przy wilgotności polowej

W. T. McGeorge  zastosował do oznaczania wartości pH w glebach o niskiej zawartości wilgoci bardzo wytrzymały typ elektrody szklanej. Oznaczenia można wykonywać tak długo, jak długo badana gleba zawiera dosyć wilgoci, aby wytworzyć ciągłą błonę wodną, zapewniającą kontakt pomiędzy elektrodą szklaną a kalomelową elektrodą porównawczą. Oznaczenia zazwyczaj przeprowadza się przy zawartości wilgoci zbliżonej do równoważnika wilgotności. W ogólności wartość pH gleb obojętnych i zasadowych maleje wtedy, gdy stosunek ?gleba : woda” zmienia się w zakresie od 1 : 10, aż do wartości osiąganej przy równoważniku wilgotności. Gleby kwaśne znowu wykazują zmniejszanie się wartości pH przy stosunku gleby do wody w granicach 1 : 10?1 : 1, ale przy dalszym zbliżaniu się tego stosunku do wartości, jaką mamy przy równoważniku wilgotności pH znowu zaczyna wzrastać.
Początkowo do tych oznaczeń była używana elektroda szklana typu włóczni, ale obecnie okazało się, że szereg elektrod szklanych typu zwykłej banieczki jest wystarczająco wytrzymały w zastosowaniu do gleb poddawanych oznaczeniu w postaci gęstej masy. H. D. C h a p m a n, J. H. A x 1 e y i D. S. Curtis  polecają elektrodę szklaną banieczkową typu Beckmanna w połączeniu z elektrodą kalomelową typu tulejki Beckmanna, używaną jako półogniwo porównawcze. Nie zalecają oni prowadzenia oznaczeń wówczas, gdy wilgotność gleby jest niższa niż równoważnik wilgotności. Przy tym poziomie wilgotności stałe odczyty otrzymuje się pod tym warunkiem, że elektrody zostaną ?przystosowane” przed zrobieniem odczytu, przez kilkakrotne wkładanie ich i wyjmowanie z wilgotnej gleby. Szczególną uwagę należy zwracać na to, aby glebę możliwie ściśle ugnieść wokół elektrody, ponieważ niedokładne pokrycie elektrody szklanej błonką wilgoci z gleby może prowadzić do uzyskania wartości błędnych i niepewnych. Aby otrzymać bardziej stałe i powtarzalne wartości, cytowani autorzy polecają przeprowadzanie oznaczeń przy zawartości wilgoci odpowiadającej punktowi zlepienia lub w przypadku ciężkich glin przy zawartości wilgoci nieco większej niż w tym punkcie. Właściwą zawartość wilgoci, odpowiadającą temu punktowi, można znacznie łatwiej ustalić, niż wilgotność odpowiadającą równoważnikowi wilgotności. Wartości pH uzyskane przy wilgotności odpowiadającej punktowi zlepiania różnią się tylko nieznacznie od wartości mierzonych przy równoważniku wilgotności. Autorzy ci podają następującą metodę: 100 g gleby powietrznie-suchej przenieść do zlewki, zwilżać małymi porcjami wody mieszając i wyrabiając ją porcelanową łopatką aż uzyska pożądaną wilgotność, odpowiadającą punktowi zlepiania. Jeśli gleba bardzo ciężka, należy dodać nieco więcej wody, aby ułatwić dobre pokrycie elektrody szklanej.
Przed wykonaniem oznaczeń opłukać zestawy elektrody szklanej i kalomelowej przewietrzoną wodą destylowaną, a nadmiar wody usunąć osuszając je skrawkiem bibuły. Wówczas zanurzyć zestaw w glebę o pastowatej konsystencji i jeszcze trzy lub czterokrotnie wkładać w nią, za każdym razem w innym miejscu. Jest to niezbędne, aby elektrodę przystosować i zapewnić powtarzalne wartości. Gdy elektrody pogrąży się w glebie po raz czwarty, należy glebę wokół nich ubić ściśle pałeczką szklaną i pozostawić w zetknięciu z nią, odczytując wartości pH za pomocą odpowiedniego potencjometru lampowego.

tagi: , , , ,