Analiza Gleby

Współczynnik więdnięcia

admin — Tue, 18 May 2010 19:30:56 +0000

L. J. Briggs i H. L. S h a n t z określają jako współczynnik więdnięcia taką zawartość wody w glebie, wyrażoną w procentach suchej masy, przy której liście roślin rosnących na niej wykazują stały spadek zawartości wody w wyniku niedoboru jej w glebie. Przy takiej wilgotności gleby liście roślin więdną i nie mogą bez dodania wody do gleby odzyskać turgoru, nawet w atmosferze nasyconej parą wodną. Zwykle taką zawartość wody określa się jako współczynnik trwałego więdnięcia. Współczynnik ten odpowiada tej zawartości wody w glebie, przy której gleba nie może dostatecznie szybko dostarczyć wody rosnącej roślinie dla utrzymania turgoru i ta więdnie nieodwracalnie.
Zawartość wody, przy której większość roślin więdnie jest dla danej gleby w przybliżeniu ta sama. Dlatego współczynnik trwałego więdnięcia jest charakterystyczną cechą danej gleby i wyznacza dolną granicę zawartości wody, dostępnej dla roślin. Oznaczenie tego współczynnika oraz polowej pojemności wodnej pozwala na określenie całkowitej ilości wody dostępnej dla roślin, jaką zatrzymać może dana gleba.
Współczynnik więdnięcia, wyrażony w procentach, oznaczyć można metodą pośrednią lub bezpośrednią. O ile możności stosować należy metodę bezpośrednią, która jest prosta, chociaż w użyciu długotrwała i kłopotliwa. Dla otrzymania statystycznie wiarygodnych wyników należy zrobić cztery do pięciu powtórzeń. Czas, w którym rośliny osiągają stadium wzrostu odpowiedni do wykonania oznaczeń, wynosi około 6 tygodni. Rodzaj rośliny nie ma większego znaczenia, ponieważ większość roślin wyczerpuje wodę z danej gleby mniej więcej do tego samego poziomu. Jednak u pewnych roślin więdnięcie jest bardziej widoczne niż u innych i dlatego są one bardziej odpowiednie do tych oznaczeń. Słonecznik karłowy wykazuje bardzo wyraźne oznaki początkowego więdnięcia i stanowi dogodny materiał do doświadczeń. Roślinę tę stosowało już wielu badaczy przy oznaczeniach współczynnika więdnięcia i dlatego należy o ile możności nią się posługiwać. Rośliny doświadczalne mogą rosnąć w szczelnych puszkach blaszanych zamiast w nieprzepuszczalnych wazonach z glebą, pokrytą na powierzchni woskiem. Mały otwór w pokrywce, przez który przechodzi łodyga roślin, należy zatkać watą by zapobiec parowaniu. Aby uniknąć znacznych wahań temperatury trzeba chronić rosnącą roślinę przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych.
Dla uniknięcia nakładu pracy i czasu, związanego z bezpośrednim oznaczaniem współczynnika więdnięcia, L. J. B r i g g s i H. L. S h a n t z wprowadzili metodę oznaczania polegającą na podzieleniu współczynnika wilgotności przez 1,84. Jest to wartość otrzymana na podstawie licznych oznaczeń bezpośrednich, przeprowadzonych na wielu różnorodnych glebach. Jednakże wartość ta w żadnym razie nie jest stała . Stosunek współczynnika wilgotności do wyrażonego w procentach współczynnika więdnięcia waha się dla różnych typów gleb od 1,4?3,8. Przyjmowanie, że stosunek ten jest stałą wartością nie ma podstaw i prowadzi do zupełnie błędnych wyników. Dopuszczalne jest opieranie się na zależności między tymi dwoma współczynnikami przy szybkim określaniu współczynnika więdnięcia tylko dla gleb ściśle pokrewnych, przy czym wartość wyrażającą stosunek obu współczynników należy oznaczyć doświadczalnie dla kilku typowych gleb danej grupy.
Spośród wszystkich pośrednich metod oznaczania procentowego współczynnika więdnięcia najlepiej teoretycznie uzasadnione jest oznaczanie zawartości wody w glebie o pF 4,2 na podstawie pomiaru obniżenia punktu zamarzania. Metoda ta jest dogodna w pracy i pozwala na uniknięcie opóźnienia w otrzymaniu wyników, jak dzieje się to przy bezpośrednim oznaczaniu. Przy wilgotnościach gleby, zbliżonych do współczynnika więdnięcia, krzywa pF przebiega niemal prostoliniowo, dlatego też wystarcza oznaczenie punktu zamarzania przy dwóch różnych wilgotnościach wody w badanej glebie, dobranych tak, aby obniżenie temperatury zamarzania wynosiło 1?2°. Z oznaczeń tych oblicza się przez interpolację i ekstrapolację wilgotność odpowiadającą pH = 4,2 (lub obniżeniu punktu zamarzania o 1,26°). Uzyskana wartość stanowi procentowy współczynnik więdnięcia.
Metoda B oznaczania obniżenia punktu zamarzania jest dostatecznie dokładna, lecz stosując ją należy wprowadzać poprawkę 0,05 w skali pH, tzn. obliczać wilgotność dla pH = 4,25. Powyższe wielkości skali zostały wybrane przez J. V. B. da C o s t a jako średnie wartości doświadczalne, odpowiadające współczynnikowi więdnięcia na wielu różnorodnych glebach.
Metodę pośredniego oznaczania współczynnika więdnięcia na podstawie punktu zamarzania nie można stosować w przypadku gleb zawierających ponad 0,05% soli rozpuszczalnych, gdyż zmieniają one wartość pH odpowiadającą współczynnikowi więdnięcia. Obecność tych soli w glebie nie wpływa na wyniki otrzymane metodą bezpośrednią, chyba że występują one w ilości powodującej wyraźne zmiany patologiczne w roślinach doświadczalnych.

Polowa pojemność wodna

admin — Tue, 18 May 2010 19:29:30 +0000

Polowa pojemność wodna jest to ta ilość wody, jaką utrzymuje gleba po odcieknięciu wody grawitacyjnej (wolnej), wyrażona w procentach suchej masy. Pomiary należy robić, gdy szybkość odciekania wody grawitacyjnej wyraźnie zmaleje . Z definicji tej wynika, że pomiar polowej pojemności wodnej robi się w polu na nienaruszonej glebie, przy czym warunkiem jego wykonywania jest swobodny odpływ wody przez profil glebowy oraz niski poziom zwierciadła wody gruntowej.
Zwykle przyjmuje się, że odciekanie wody ustaje w ciągu 48?72 godzin po pełnym nasyceniu gleby przez deszcz lub nawodnienie. W ciągu tego czasu należy zabezpieczyć powierzchnię gleby przed dalszymi opadami i parowaniem.
Wartość polowej pojemności wodnej jest mniejsza od pojemności wodnej, oznaczonej laboratoryjnie, ponieważ ta ostatnia odpowiada ilości wody w glebie w pełni nasyconej, spoczywającej na zwierciadle wody. W takich warunkach przestrzenie glebowe są całkowicie napełnione wodą. Polowa pojemność piasków i gleb lekkich jest na ogół wyższa od współczynnika wilgotności. W glebach o współczynniku wilgotności od 14?35 oznaczanie polowej pojemności wodnej może być zastąpione przez oznaczenie współczynnika wilgotności.
Oznaczanie polowej pojemności wodnej. Po deszczu lub sztucznym nawodnieniu wystarczającym do nasycenia profilu gleby, przykryć ją, aby zapobiec dalszemu na wilgotnieniu przez deszcz lub wysychaniu. Po 2?3 dniach, w ciągu których ustala się równowaga, pobrać próby gleby z żądanych głębokości i oznaczyć wilgotność każdej z nich. Jeśli próby pobiera się z odkrywki, należy przed ich pobraniem z każdego poziomu zdjąć warstwę 5?7,5 cm. Następnie niezwłocznie umieścić próby w naczyniu blaszanym ze szczelną pokrywką i przenieść do
laboratorium, chroniąc przed bezpośrednim działaniem promieni .słonecznych. W laboratorium rozdrobnić glębę na małe grudki, aby ułatwić pobranie dalszych prób i oznaczyć wilgotność, susząc do stałej wagi reprezentatywne 50 g próby w suszarce w temperaturze 105°.
Celem określenia polowej pojemności wodnej, należy stratę
wilgotności wyrazić w procentach suchej masy gleby.

Oznaczania współczynnika wilgotności

admin — Tue, 18 May 2010 19:27:08 +0000

Do określania współczynnika wilgotności konieczna jest wirówka Briggs’-McLane’a. Wirówka ta zaopatrzona jest w odpowiedni bęben, tak skonstruowany, ażeby można było w nim pomieścić szesnaście mosiężnych kubków lub puszek z siatkowatymi dnami i płaskimi metalowymi przykrywkami. Każda z puszek ma szerokość 5 cm, głębokość 2,5 cm i półkoliste dno pasujące dokładnie w odpowiednie wgłębienie wirującego bębna. Aby zapewnić gładki bieg wirówki puszki i przykrywki oznaczone są numerami i każda odpowiadająca sobie para naczyń wirówkowych jest przed wirowaniem równoważona. W żadnym razie nie należy włączać wirówki z nie pełną ilością naczyń. Zwykle wirówka zaopatrzona jest w regulator ustalający szybkość na 2440 obrotów na minutę. Przy tej szybkości siła odśrodkowa jest tysiąc razy większa od siły ciężkości. Lepszą kontrolę szybkości uzyskuje się przez wmontowanie licznika obrotów i ręczne regulowanie szybkości opornicą.
Naczynia aluminiowe. Do suszenia i ważenia odwirowanej gleby bardzo odpowiednie są poznaczone naczynia aluminiowe
Oznaczanie współczynnika wilgotności 107
(o średnicy 8 cm) z pokrywkami, podobne w kształcie do płytek Petriego.
Metoda wykonania. Oznaczenia współczynnika wilgotności należy wykonać w dwóch powtórzeniach. W tym celu umieszcza się glebę w naczyniach wirówkowych, położonych naprzeciw siebie w bębnie wirówki. Wskutek tego podczas wirowania otrzymuje się dobre zrównoważenie obciążenia. Jeżeli kontrola szybkości jest wątpliwa, należy włączyć do każdej serii oznaczeń glebę standardową; dlatego też należy przygotować odpowiednio dużą próbę właściwej gleby. Brak powtarzalności w oznaczeniach współczynnika wilgotności tej wzorcowej gleby wskazuje na złe funkcjonowanie regulatora szybkości. Dla gleby o współczynniku wilgotności równym 20 wartość ta powinna być powtarzalna z dokładnością ? 0,3 jednostek.
Siatkowe dna naczyń wirówkowych należy przykryć ściśle przylegającymi kwadratowymi skrawkami bibuły (Whatman nr 2) i w każdym naczyniu umieścić 30 g (? 0,1 g) powietrznie- suchej gleby, przesianej uprzednio przez siatkę o otworach średnicy 2 mm. Następnie uderzyć lekko naczyniem dla zrównania powierzchni gleby. Po napełnieniu wszystkich naczyń wirówkowych postawić je na metalowej tacy, nalać na tacę wody, tak aby otoczyła je do wysokości poziomu gleby, pozostawić przez noc, po czym wyjąć i postawić na mokrym płótnie. Następnie naczynia przykryć innym kawałkiem wilgotnego materiału, aby zapobiec parowaniu z powierzchni gleby i pozostawić tak na przeciąg 30 minut, aby spłynął z nich cały nadmiar wody.
Po odcieknięciu wody zamknąć każde naczynie odpowiadającą mu numerem pokrywką, szczelnie ją umocowując. Następnie włożyć je do bębna, umieszczając dwa powtórzenia tej samej próby dokładnie naprzeciwko siebie. Po umieszczeniu szesnastu naczyń w bębnie zamknąć go przykrywą i starannie zakręcić śrubami, po czym zamknąć następną ochronną pokrywę i włączyć wirówkę w ruch. Przesuwając równomiernie i powoli suwak po opornicy należy doprowadzić do właściwej szybkości 2440 obrotów/minutę, w ciągu 3?5 minut, utrzymując suwak opornicy po 20 sekund na kolejnych pozycjach. Gwałtowniejsze przyśpieszenie biegu powoduje przeciążenie obwodu i grozi uszkodzeniem. Utrzymywać wirówkę przy tej szybkości przez ,-5minut. Po upływie tego czasu wyłączyć napęd wirówki i zatrzymać ją w ciągu 3 minut, utrzymując suwak opornicy przez 20 sekund na kolejnych pozycjach.
Teraz wyjąć naczynia z bębna i szybko przenieść glebę do uprzednio zważonych (ciężar = a) aluminiowych naczyń z pokrywkami. Z przeniesieniem gleby nie należy zwlekać, ażeby nie spowodować błędów wywołanych parowaniem. Przylegający do gleby sączek usunąć, sprawdzić dotykiem górną i dolną powierzchnię próbki, usuwając te, w których nie ustaliła się równowaga wilgotności, np. gleby nasycone sodem. Naczynie natychmiast przykryć pokrywką i po umieszczeniu wszystkich próbek gleby w naczyniach zważyć każde z nich osobno, aby otrzymać ciężar wilgotnej gleby w stanie odpowiadającym współczynnikowi wilgotności (b). Następnie zdjąć pokrywkę i umieścić naczynie z wilgotną glebą w dobrze wentylowanej suszarce w temperaturze 105°, suszyć przez 16?24 godzin, przykryć je znowu pokrywką, ostudzić w eksykatorze i zważyć. W ten sposób otrzymuje się ciężar suchej masy gleby (c). Dokładność 0,01 g jest wystarczająca we wszystkich trzech odważeniach.
Przy wykonywaniu dziennie ponad szesnastu oznaczeń współczynnika wilgotności zamiast dodatkowego kompletu naczyń wirówkowych można zastosować bibułowe wkładki, dopasowane do metalowych naczyń wirówkowych. W tym celu 10 cm kwadratowy kawałek bibuły zwinąć na drewnianej formie, tak ażeby pasowała szczelnie do naczynia wirówki, umieścić tę bibułową foremkę w mosiężnej ramce bez dna o wymiarach 5 cmX5 cmX2,5 cm i umieścić po 30 g gleby w każdej foremce. Następnie nasączyć glebę wodą, jak opisano powyżej, po czym
wyjąć foremkę z glebą z ramy i umieścić w naczyniu wirówkowym, odwirowywać wodę przez 30 minut i prowadzić oznaczenia jak już opisano.

Współczynnik wilgotności

admin — Tue, 18 May 2010 19:23:27 +0000

Współczynnik wilgotności określono dokładniej ? jako ilość wody, zatrzymaną przez 1 cm warstwę gleby po 40 minutowym wirowaniu w polu grawitacyjnym równym 1000 g. Chociaż autorzy ci dokładnie opisali metodę oznaczania współczynnika wilgotności, w różnych laboratoriach wprowadzono istotne zmiany w opracowanej przez nich technice oznaczania. F. J. Viehmeyer i jego współpracownicy badali wpływ wielu czynników na wyniki tego oznaczenia i opracowali metodę, dającą bardziej zgodne wyniki u różnych wykonawców, Wprowadzona przez nich modyfikacja polegała na skróceniu czasu wirowania do 30 minut, a ponadto stwierdzili oni, że nie jest konieczne, aby warstwa gleby po odwirowaniu miała ściśle 1 cm grubości, ponieważ najbardziej zgodne wyniki otrzymuje się biorąc do odwirowania zawsze jednakową ilość gleby.
Współczynnik wilgotności jest wielkością empiryczną i warunki jego oznaczania muszą być ściśle znormalizowane. Metodę wprowadzoną przez F. J. Viehmeyera zastosowało tak wiele różnych laboratorii, iż obecnie przyjęto, że współczynnik wilgotności jest to ilość wody zatrzymana przez około 30 g gleby po 30 minutowym wirowaniu w polu grawitacyjnym 1000 g wyrażona w procentach suchej masy tej gleby.
Skrócenie czasu wirowania z 40 na 30 minut prawdopodobnie nieznacznie zmienia wartości współczynnika, ponieważ większość gleb gwałtownie traci nadmiar wody w ciągu pierwszych 10 minut wirowania. Przy odwirowywaniu szczerków (loam) i gleb lżejszych, trwającym dłużej niż 30 minut, powstaje dużo niepożądanych pęknięć, co pociąga za sobą zwiększenie strat, spowodowanych parowaniem podczas samego wirowania. Straty te zwiększają tym samym błąd oznaczenia. W glebach lekkich równowaga ustala się bardzo szybko i przedłużenie okresu wirowania ponad 30 minut nie jest pożądane. Ponieważ czas ten wystarcza do ustalenia równowagi większości gleb cięższych, postanowiono przyjąć go jako normę dla wszystkich gleb.
103
Jakkolwiek z teoretycznego punktu widzenia grubość warstwy wirowanej gleby ma pewne znaczenie, to jednak F. J. Viehmeyer uznał, że ścisłe jej przestrzeganie nie jest konieczne. Poza tym uzyskanie po odwirowaniu warstw grubości l cm wymaga kilkakrotnego próbnego wirowania dla ustalenia jaka ilość gleby winna być użyta. Z tego powodu w praktyce znacznie dogodniej jest brać do każdego oznaczenia jednakową ilość gleby, niż dobierać taką ilość, która by dała w końcowym elekcie warstwę grubości 1 cm. Stosując ustaloną ilość gleby łatwiej jest otrzymać zgodne wyniki.
Metoda podana na str 106 jest zasadniczo metodą F. J. Viehmeyera. Różnica polega tylko na tym, że bierze się do analizy 30 g powietrznie-suchej gleby zamiast 30,5?31,5 g ? ilości odpowiadającej 30 g wysuszonej w suszarce gleby. Różnica ta daje nieistotne odchylenia w wynikach.
Oznaczenie współczynnika wilgotności powinno się przeprowadzać na glebach powietrznie-suchych, przy czym wstępne i rozdrobnienie przed przesianiem przez siatkę o średnicy otworów 2 mm winno być jak najostrożniejsze.
W glebach, w których wymienny sód stanowi znaczny procent wymiennych kationów, często równowaga nie ustala się podczas wirowania. Przejawia się to w ten sposób, że na powierzchni występuje wolna woda lub, że górne warstwy odwirowanej gleby są wilgotniej sze i bardziej miękkie niż dolne. W związku z nieprzepuszczalnością gleb nasyconych sodem woda nie może przeniknąć przez masę nawet w silnym polu grawitacyjnym. W tych warunkach równowaga nie może się ustalić w ciągu 30 minut. Niektóre gleby pozostają tak płynne, że w trakcie wirowania zachodzi rozdzielenie gliny i piasku.
Współczynniki wilgotności należy odrzucić dla jakiejkolwiek gleby, której górna powierzchnia jest w dotknięciu wilgotniej- sza niż dolna. Można jednak w takim przypadku zastosować metodę rozcieńczania dla oznaczenia współczynnika wilgotności, ponieważ jest on funkcją addytywną. Glebę miesza się wtedy z czystym piaskiem w 30, 50, wreszcie 70°/o i oznacza współczynnik wilgotności dla każdej mieszaniny osobno. W ten sposób można przez ekstrapolację otrzymać praktycznie wystarczające przybliżenie wartości współczynnika.
J. R. H. Coutts opisał modyfikację zwykłej metody, w której oznaczenie współczynnika wilgotności można zrobić na 4 g próbkach gleby. Glebę umieszcza się w otworze o średnicy 1,5 cm przewierconym przez środek pokrytego parafiną drewnianego klocka, ściśle dopasowanego do średnicy puszki. W wyniku prób z wieloma glebami badacz ten stwierdził, że przy odwirowywaniu 3,8 g gleby w takim klocku uzyskuje się te same wyniki, co przy standardowej metodzie, opartej na 30 g próbkach. Przed zastosowaniem tej modyfikacji należy wziąć pod uwagę, że w stosunku do ilości gleby wziętej do badania grubość jej warstwy jest znacznie większa niż w metodzie standardowej.
G. J. B o u y o u c o s wykazał, że można otrzymać wartości bardzo zbliżone do współczynnika wilgotności prostą metodą odsączania stosując lejek Buchnera i pompę wodną. Według tej metody umieszcza się powietrznie-suchą glebę na sączku w małym lejku Buchnera i starannie ubija, następnie nasącza wodą przez 24 godziny, łączy lejek z dobrą pompą próżniową i rozpoczyna odciąganie. Po zniknięciu wody z powierzchni gleby prowadzi się sączenie jeszcze przez 15 minut nakrywszy lejek zwilżonym płótnem, aby zapobiec wyparowaniu jej z gleby. Następnie glebę wyjmuje się z lejka i oznacza w niej zawartość wody. Metoda ta daje na ogół wyniki wyższe od rzeczywistego współczynnika wilgotności, lecz może mieć pewne znaczenie w laboratoriach, w których robi się małą ilość oznaczeń. Przy podawaniu wyników otrzymanych metodą Bouyoucosa należy wyraźnie to zaznaczyć.
Oznaczania współczynnika wilgotności są ważne, gdyż stanowią wskaźnik zwięzłości gleby, dający się szybko oznaczyć. Korelacja między tymi współczynnikami wilgotności i wynikami analizy mechanicznej nie jest bardzo ścisła, ale jest istotna. Współczynnik wilgotności składników organicznych gleby wynosi 130% . Wartość ta stanowi średnią z kilku oznaczeń.
Współczynnik wilgotności dla gliny jest dużo bardziej zmienny i wynosi prawdopodobnie 40?70%. Współczynnik ten można stosować jako miernik zwięzłości gleby, ale tylko w obrębie jednego jej typu, przy czym w każdym typie należy grupować według ich charakteru i profilu. Nie można porównywać, ciężkich podglebi gliniastych z lżejszymi i bogatszymi w związki organiczne warstwami powierzchniowymi. J. K. Taylor, ograniczając w ten sposób zakres porównywalnych „Jeb, stosował współczynnik wilgotności jako szybki wskaźnik, określający w przybliżeniu zawartość gliny w glebach z terenów nawodnionych, których zwięzłość trudno było ocenić w polu.
Współczynnik wilgotności jest częściej używany w badaniach stosunków wodnych na glebach nawadnianych. F. J. Viehmayer i A. H. Hendrickson (18) stwierdzili, że w glebach drobnoziarnistych współczynnik ten stanowi dobry wskaźnik polowej pojemności wodnej i często umożliwia laboratoryjne oznaczenie wodnej pojemności polowej. Zależność między współczynnikiem wilgotności a polową pojemnością wodną nie dotyczy gleb piaszczystych ani też glin bardzo ciężkich.

Oznaczanie pojemności wodnej

admin — Tue, 18 May 2010 19:21:21 +0000

Do oznaczania pojemności wodnej potrzebne są okrągłe puszki mosiężne o średnicy 5,6 cm, wysokości 1,6 cm i dnie perforowanym w odstępach co 4 mm przy średnicy otworów 0,75 mm. Każda puszka zaopatrzona jest w mosiężny, rozcięty, sprężynowy pierścień służący do przytrzymywania sączków na perforowanym dnie.
Metoda wykonania. Rozkruszyć powietrznie-suchą glebę w porcelanowym moździerzu i starannie odsiać przez małe sito o okrągłych otworach średnicy 0,5 mm. Następnie materiał pozostający na sicie dalej rozcierać, aby rozbić agregaty cząstek gliny, unikając jednak rozcierania cząstek piasku. Po możliwie najdokładniejszym rozdrobnieniu zmieszać starannie pozostające na sicie grubsze cząstki z drobniejszą frakcją próby. Ilość roz-kruszonej gleby winna być taka, aby wystarczyła do wykonania trzech oznaczeń. Cienki krążek bibuły o średnicy 5,5 cm (Whatman nr 1 lub 44) umieścić na dnie jednej z puszek, umocować go za pomocą rozciętego mosiężnego sprężynowego pierścienia i zważyć puszkę wraz z sączkiem, określając otrzymany ciężar jako ?ciężar pustej puszki” (a). Potem przenieść za pomocą łopatki do puszki kilka małych porcji gleby, pobranych z różnych miejsc wysypanej kopki rozdrobnionej gleby i napełnić nią puszkę do Vi?V8 objętości, postukując nią 20?30 razy o korek lub krawędź drewnianej ławki. Dodawać dalsze porcje gleby, nie większe niż 5?6 g każdorazowo, postukując puszką jak za poprzednim razem, aby zapewnić równomierne napełnienie. Postępować w ten sposób dalej, aż do niemal całkowitego napełnienia puszki. Następnie dodać tyle gleby, aby całkowicie napełnić puszkę, nadmiar zgarnąć równo z krawędzią puszki za pomocą prostej krawędzi łopatki, stuknąć kilka razy łopatką w górną krawędź puszki, dodać nieco gleby, ponownie zgarnąć nadmiar jak poprzednio. Należy unikać usuwania grubszych cząstek, które przy wstrząsaniu wydostają się na wierzch. Przy oznaczaniu pojemności wodnej dalsze dopełnianie puszki glebą w razie jej osiadania nie jest konieczne.
. Po właściwym napełnieniu puszki glebą umieścić ją na płytce Petriego o średnicy 9?11 cm i nalać na płytkę wody do wysokości 6 mm. Po pewnym czasie dodać w razie potrzeby nieco więcej wody uzupełniając jej ilość do poprzedniego poziomu. Tak pozostawić płytkę przez noc. Podczas absorpcji wody zachodzą dość znaczne przemieszczenia gleby. W razie silnego pęcznienia mogą nawet grudki gleby spadać z powierzchni puszki, co nie wpływa jednak na oznaczenie pojemności wodnej.
Po 12?16 godzinach stania w wodzie ustala się równowaga i gleba osiąga pełne nasycenie. Wówczas należy wyjąć puszkę z wody, starannie osuszyć z zewnątrz i zważyć, określając uzyskany ciężar jako ,,ciężar puszki z nasyconą glebą” (b). Po zważeniu umieścić puszkę w suszarce w temperaturze 105° na trójnogu, aby umożliwić swobodny dostęp powietrza przez perforowane dno, suszyć przez 24 godziny lub do stałej wagi, ostudzić w eksykatorze i ponownie zważyć, określając uzyskany ciężar jako ?ciężar puszki + sucha masa gleby” (c).
Ilość wody zaabsorbowanej przez sączek oznacza się w następujący sposób: zważyć 5 sączków razem, nasycić je wodą, położyć na szklanej płytce i lekko wycisnąć wodę przetaczając po nich szklaną bagietkę. Zważyć ponownie oznaczając w ten sposób ilość zatrzymanej wody. Na tej podstawie obliczyć średnią ilość wody (d), zatrzymaną przez jeden sączek. Ilość wody, zawartej w powietrznie-suchym sączku, można nie brać pod uwagę. Obliczyć pojemność wodną w procentach suchej masy gleby ze wzoru:
w którym a, b, c i d oznaczają omówione już wartości.
Aby uniknąć wysączania się wody z dna puszki na szalkę wagi, należy ważyć puszkę z glebą na wytarowanym uprzednio szkiełku zegarkowym.

Pojemność wodna

admin — Tue, 18 May 2010 19:18:23 +0000

Pojemność wodna jest to ilość wody pobrana przez jednostkę wagową powietrznie-suchej gleby przy zanurzaniu jej w wodzie w znormalizowanych warunkach. Najdogodniej ją oznaczać puszkową metodą Keena-Raczkowskiego, polegającą na zastosowaniu opisanych przez J. R. H. C o u 11 s a okrągłych puszek. Rozmiary tych puszek, stosowanych w naszych laboratoriach, różnią się nieznacznie od opisanych przez samego autora. Wysokość jest ta sama, lecz za wewnętrzną średnicę przyjęto 5,6 cm. aby umożliwić stosowanie znormalizowanych sączków bibuły o średnicy 5,5 cm. W swej oryginalnej pracy B. A. K e e n iH. Raczkowski wykazali, że rozszerzając doświadczenia H i 1 g a r d a można oprócz pojemności wodnej gleby oznaczyć szereg różnych innych wartości, jak np. pozorny ciężar właściwy, objętość przestrzeni glebowych, rzeczywisty ciężar właściwy i przyrost objętości (pęcznienie). Najczęściej oznacza się pojemność wodną gleby, której szczegółowy opis podano dalej. W razie potrzeby oznaczania innych stałych gleby należy oprzeć się na oryginalnej pracy.
Znajomość pojemności wodnej gleby jest potrzebna przy doświadczeniach wazonowych, ponieważ umożliwia określenie wilgotności, korzystnej dla wzrostu roślin. Stosując w wazonach glebę średnio zwięzłą uzyskuje się dobry wzrost roślin przy wilgotności odpowiadającej 50?70% całkowitej pojemności wodnej gleby.
Dla oznaczenia pojemności wodnej gleby należy rozdrobnić powietrznie-suchą glebę, aby jak największa jej część przeszła przez drobne sito. W większości przypadków wystarcza sito o okrągłych otworach średnicy 0,5 mm. Po zmieszaniu grubego materiału z przesianą częścią próby glebę wsypuje się małymi porcjami do puszki, za każdym razem uderzając nią lekko o korek lub drewno. Napełnioną puszkę umieszcza się w wodzie w taki sposób, aby woda mogła podsiąkać przez perforowane dno. Pozostawiona tak przez noc gleba całkowicie nasyca się wodą. Następnego dnia oznacza się ilość zatrzymanej przez nią wody i wyraża w procentach powietrznie-suchej masy gleby.
Skrupulatne przestrzeganie przepisanych warunków oznaczania umożliwia otrzymanie ściśle powtarzalnych wyników zarówno przez różnych wykonawców, jak i wielokrotnie przez tego samego wykonawcę. Ważne jest, aby powietrznie-sucha gleba była starannie i równomiernie ?upakowana” w puszkach. Dokładne rozkruszenie jej na początku i następne stopniowe dodawanie przy kilkakrotnym postukiwaniu zapewnia równomierne ?upakowanie” gleby. Nierównomierne napełnianie puszki prowadzi do sprzecznych wyników. Zbyt małe upakowanie jest najczęstszym źródłem błędu i prowadzi do niesłychanie wysokich wartości dla pojemności wodnej. Głębokość na jaką zanurza się puszki podczas nasiąkania gleby powinna być również znormalizowana. Należy utrzymywać głębokość zanurzenia 6 mm i stale uzupełniać wodą do tego poziomu przy znaczniejszej absorpcji przez glebę.

Wstęp

admin — Tue, 18 May 2010 19:14:50 +0000

Podejmowano szereg prób określenia fizycznych własności gleby za pomocą pojedynczych wskaźników liczbowych, które zastąpiły charakterystykę, opartą o szereg liczb, jaką jest np. analiza mechaniczna. Określanie wskaźników jest w znacznym stopniu empiryczne, ale oznaczenia są na ogół proste, szybkie i pozwalają na zbadanie dużej liczby prób gleby. Wiele oznaczeń pojedynczych wskaźników liczbowych opiera się na pomiarze powiązanych ze sobą właściwości gleb. Tak np. w wielu glebach punkt lepkości może być skorelowany z wielkością straty na wadze przy prażeniu gleby lub z pojemnością wymiennych kationów; obie te wielkości zależą od zawartości koloidów w glebie. Równoważnik wilgoci, punkt lepkości i ciepło zwilżania również często służą jako dobre wskaźniki struktury gleby. Oznaczanie którejkolwiek z tych wartości wymaga mniej czasu niż całkowita analiza mechaniczna. Korelacja wskaźników ze strukturą gleby nie jest bardzo ścisła w związku ze zmiennym stosunkiem organicznej i nieorganicznej frakcji koloidów do ogólnej ich ilości. Jednak w odniesieniu do gleb jednego typu, a w obrębie typów do gleb o zbliżonej zawartości związków organicznych, współczynniki korelacji są na tyle wysokie, że we wstępnych, orientacyjnych pracach można posługiwać się pojedynczymi wskaźnikami liczbowymi, jako wskaźnikami struktury gleby.
Wiele z owych pojedynczych wskaźników liczbowych określa stosunki wodne w glebie i wprowadzenie przez R. K. S c h of i e 1 d a skali pH, wyrażającej stosunki wodne kategorii wolnej energii, pozwoliło na wykazanie zależności między kilkoma tymi wskaźnikami. Gleba pobiera wodę przeciwdziałając różnicy ciśnień aż do osiągnięcia równowagi. Ta różnica ciśnień jest miarą siły, z jaką gleba wiąże wodę. Jest to tzw. siła ssąca, która w glebach nasyconych jest bardzo mała, natomiast w glebach pozostających w równowadze wilgotnościowej ?/. atmosferą o 50°/o wilgotności względnej, równoważy ssanie słupa wody wysokości 10 km. W glebie całkowicie odwodnionej wartość jej jest jeszcze dziesięć razy większa. Pierwotnie Buckingham wprowadził termin ?potencjał kapilarny” dla wyrażenia w skali energetycznej siły, z jaką gleba wiąże wodę. Wyrażenie R. K. Schofielda odpowiada logarytmowi ciśnienia kapilarnego i stanowi podstawę utworzenia skali, analogicznej do skali pH. Wyrażenie pH jest logarytmem wysokości kolumny wody, równoważącej siłę ssania gleby w danym stanie wilgotności. Stosowanie skali pH pozwala na wyrażenie tych, tak bardzo różnych sił w prostej skali od 0?7.
Ta sama gleba zachowuje się inaczej przy wysychaniu, a inaczej przy zwilżaniu, dlatego też krzywa zależności pH i wilgotności dla gleby wysychającej różni się od odpowiedniej krzywej dla gleby wchłaniającej wodę. Po wykreśleniu krzywej zależności pH i wilgotności oznaczyć można położenie różnych pojedynczych wskaźników wilgotności.
Gdy stwierdzono, że nachylenie krzywych wilgotności w glebie jest różne dla różnych gleb stało się oczywiste, że nie ma ogólnej korelacji między współczynnikiem więdnięcia a współczynnikiem wilgotności. Wzajemny stosunek tych współczynników charakteryzuje daną glebę, będąc miernikiem nachylenia krzywej między pH 2,9 a pH 4,2.
W najważniejszym zakresie wilgotności glebowych (pH 3,0? 4,4) wartości pH najłatwiej znaleźć oznaczając obniżenie punktu zamarzania ponieważ pH = 4,1 + Igt, gdzie t oznacza obniżenie punktu zamarzania wyrażone w stopniach C. W zakresie pH 4,15?7,0 stosować można oznaczenia prężności pary.
Oprócz pojedynczych wskaźników liczbowych, opisanych dalej, inżynierowie ustanowili inne ważne fizyczne stałe, takie jak ?próba plastyczna Atterberga” (piastic Atterberg test), kurczliwość gleby, wartość Proctora lub wilgotność w punkcie maksymalnej gęstości. Dalsze szczegóły dotyczące i innych stałych znajdzie czytelnik w podstawowych pracach, jak np. C. A. Hogentogler ?Engineering properties of the soil”.

Oznaczanie chlorków: rutynowe elektrometryczne oznaczanie przygotowanej zawiesinie gleby

admin — Tue, 18 May 2010 19:03:33 +0000

Do analizy używa się tych samych odczynników i zestawia taką samą aparaturę, jak opisano to dla poprzedniej metody. Miareczkuje się znaną część zawiesiny gleby przygotowanej do oznaczenia przewodnictwa.
Metoda wykonania. 25 ml zawiesiny gleby, przenieść do wysokiej zlewki o objętości 50 ml. Jeśli do oznaczenia przewodnictwa używa się ogniwa przewodzącego typu pipety, to należy je skalibrować na wylew na 25 ml, tak aby jego zawartość mogła być automatycznie użyta po każdym pomiarze przewodnictwa. Do zlewki wprowadzić elektrodę chlorosrebrową i miareczkować dokładnie tak samo, jak opisano uprzednio.
Podane wyliczenie nie uwzględnia objętości, jaką przy sporządzaniu zawiesiny zajmuje gleba. Nie wpływa to zresztą znacznie na wartości uzyskiwane dla gleb o niskiej lub średniej zawartości soli. W przypadku jednak gleby o wysokiej zawartości soli należy powtórzyć oznaczenie, używając osobnej 5 g próbki gleby i postępując według opisanej poprzednio metody.
Oznaczanie chlorków: metoda miareczkowania wobec chromianu. Metoda wykonania. Pobrać pipetą 50?100 ml klarownego ekstraktu gleby, przygotowanego do oznaczania soli rozpuszczalnych w wodzie i przenieść do parownicy porcelanowej, dodać 3?4 kropli l°/o roztworu chromianu potasu jako wskaźnika. Następnie miareczkować roztwór N/35,5 azotanem srebra do całkowitego strącenia chlorków w postaci chlorku srebra, tzn. do chwili, gdy pojawia się pierwszy słaby utrzymujący się odcień czerwony tworzącego się chromianu srebra. Zmianę barwy można łatwo zaobserwować, jeżeli jako wzorca do porównania użyje się drugiej parownicy, zawierającej wodę z 3 4 kroplami chromianu potasu. Zmianę barwy można zauważyć łatwiej, jeśli miareczkowanie prowadzi się nie w zlewce, a w białej parownicy.

Oznaczanie chlorków: metoda miareczkowania elektromedycznego

admin — Tue, 18 May 2010 19:00:18 +0000

Postępując według tej prostej i szybkiej metody, opracowanej przez R. J. B e s t a , należy zanurzyć w badanej zawiesinie drucik srebrny, pokryty chlorkiem srebra i połączyć go za pomocą mostka agarowego, zawierającego azotan potasu, z półogniwem chinhydronowym. W końcowym punkcie miareczkowania roztworu chlorków azotanem srebra stężenie jonów chlorkowych wynosi w temperaturze 25° : 1,0 10-5, w takim zaś roztworze teoretyczny potencjał elektrody chlorosrebrowej wynosi ? 0,521 wolt. Jeśli elektroda ta jest połączona z chin- hydronowym ogniwem porównawczym, dającym stały potencjał 0,521 wolt, to układ ten w końcowym punkcie miareczkowania będzie miał potencjał równy zeru. Półogniwo chinhydronowe, wykonane przy użyciu roztworu buforowego o pH 3,03, spełnia te warunki w temperaturze 25°. W temperaturze 16° wyliczone pH półogniwa porównawczego wynosi 3,3. W praktyce użycie roztworu buforowego, wykazującego pH w granicach 3,0?3,3 nie wywoła błędu większego, niż kropli N/35,5 azotanu srebra, przy objętościach zazwyczaj używanych do miareczkowania dla zakresu temperatur od 16?25°. Oczywiście, układ musi być wolny od chlorków, aby nie dyfundowały one do półogniwa chlorosrebrowego. Dlatego też do sporządzenia mostka agarowego używa się zamiast chlorku potasu, azotan potasu, a do przyrządzania buforu ftalanowego o pH 3,0?3,3 bierze się zamiast kwasu solnego, kwas siarkowy.
Punkt końcowy zaznacza się jako odwrócenie kierunku prądu, ponieważ elektroda chlorosrebrowa jest tylko tak długo ujemna w stosunku do chinhydronowej, jak długo w roztworze są jony chloru. W czasie miareczkowania różnica potencjałów maleje w miarę dodawania azotanu srebra, a wreszcie w teoretycznym punkcie końcowym jest równa zeru. Dalsze dodawanie azotanu srebra powoduje, że elektroda chlorosrebrowa staje się biegunem dodatnim i w tym momencie zachodzi odwrócenie kierunku prądu. Włączając do obwodu odpowiedni galwanometr można łatwo uchwycić odwrócenie kierunku prądu w granicach 1 kropli N/35,5 azotanu srebra.
E. F. S n y d e r wykazał, że pewne gleby, jeśli ich odczyn nie zostanie uprzednio doprowadzony do pH 2,0 rozcieńczonym kwasem siarkowym, wykazują w punkcie końcowym odchylenie. W oznaczeniach gleb normalnych nie jest to konieczne, gdyż błąd ma znaczenie tylko w przypadku gleb zasadowych o niskiej zawartości soli.
J. B g s t (doniesienie osobiste) sądzi, że można otrzymać prawidłowe wartości, jeśli takie gleby zada się rozcieńczonym kwasem siarkowym do reakcji słabo kwaśnej wobec czerwieni metylowej. Lekkie odchylenie przypisuje on temu, że jeśli gleba nic jest zakwaszona, jony srebra wchodzą z nią w kompleks wymienny.
Odczynniki. Roztwór buforowy o pH 3,2. Rozpuścić 10,21 g kwaśnego ftalanu potasu w wodzie, dodać 148 ml 0,1 N kwasu siarkowego i uzupełnić objętość do 1 litra. Przechowywać w zamkniętej butelce pyreksowej.
Cliinhydron.
N/35,5 azotan srebra. Rozpuścić 9,584 g azotanu srebra w wodzie i uzupełnić objętość do 2 litrów.
0,01 N chlorek potasu. Rozpuścić 0,7455 g chlorku potasu w wodzie i uzupełnić objętość do 1 litra.
Zestaw aparatury. Rysunek 6 przedstawia odpowiedni zestaw. Jednak mieszadło mechaniczne nie jest konieczne, gdyż mieszanie ręczne daje równie zadowalające wyniki.
Elektroda chlorosrebrowa. Kawałek srebrnego drutu nr 16, długości około 12?15 cm, oczyszcza się starannie działając kolejno alkoholem, amoniakiem i rozcieńczonym kwasem azotowym, przy czym po każdym zabiegu opłukuje dobrze wodą. Na dolną jego część nakłada się warstwę chlorku srebra, zanurzając drut na głębokość 4?5 cm w 0,1 N kwasie solnym i łącząc górny koniec poprzez opór szeregowy z dodatnim biegunem dwuwoltowego akumulatora. Pomiędzy tym drutem, a zanurzonym do tegoż roztworu drucikiem platynowym przepuszcza się prąd o natężeniu 3?4 miliamperów. Gdy utworzy się już odpowiednia warstwa chlorku srebra, zazwyczaj po 15?30 minutach elektrolizy, drut srebrny odłącza się i spłukuje wodą. Osadzony na nim chlorek srebra ma barwę brązową i ściśle do niego przylega.
Elektrodę chlorosrebrową, gdy nie jest używana, należy przechowywać zanurzoną w probówce z wodą. Przy starannym obchodzeniu się z nią, może służyć przez kilka lat.
Mostki agarowe z azotanem potasu. Mostki te przygotowuje się dokładnie tak, jak opisano na str. 28, używając zamiast chlorku potasu ? 51 g azotanu potasu. Żel agarowy zabarwia się taką ilością błękitu bromofenolowego, aby nadać mu kolor niebieski i w ten sposób ułatwić rozróżnianie tych mostków od mostków wypełnionych agarem’z chlorkiem potasu, a używanych do oznaczania odczynu gleby przy użyciu elektrody chinhydronowej.
Chinhydronowe półogniwo porównawcze. Odpowiednie naczynie elektrodowe wypełnić częściowo roztworem buforowym o pH 3,2, przyrządzonym z ftalanu i kwasu siarkowego, dodać około 0,1 g chinhydronu, założyć korek podtrzymujący gładką elektrodę platynową i wytrząsać przez; kilka sekund. Następnie zluźnić zacisk na wężu gumowym na tyle, aby wypełniło się ramię boczne naczynia, po czym ściskacz ponownie zamknąć. Ramię boczne poprzez korek włożyć do naczynia łączącego B w ten sposób, by jego koniec zanurzony był pod powierzchnią nasyconego roztworu azotanu potasu. Teraz na chwilę ścisnąć wąż gumowy na naczyniu elektrodowym, wyciskając ze zwężonego końca ramienia bocznego kilka
Kropli roztworu, po czym na to miejsce wprowadzić nasycony roztwór azotanu potasu. Zapewnia to dobre połączenie cieczy pomiędzy półogniwem porównawczym a roztworem azotanu połasił. Mostek agarowy z azotanem potasu założyć do drugiego otworu w korku B, a wówczas półogniwo jest gotowe do użycia.
Jeśli azotan potasu nie będzie dyfundował do półogniwa chinhydronowego, ogniwo to będzie wykazywało w ciągu 2?3 lini stały potencjał. Jednak lepiej jest każdego dnia, w którym ma się go użyć, napełniać go na nowo.
Galwanometr. Do doświadczenia doskonale nadaje się galwanometr ze wskazówką na ruchomej cewce, o oporze wewnętrznym około 1000 omów i czułości około 0,3 miliamperów na
1 mm podziałki skali.
Galwanometr należy połączyć poprzez klucz telegraficzny z obydwoma elektrodami, po czym przeprowadzić kalibrację zestawu miareczkując mianowanym azotanem srebra 20 ml 0,01 N chlorku potasu w 50 ml wody tak, jak to opisano dalej dla zawiesiny gleby. Jeśli wszystko zestawiono poprawnie otrzymuje się teoretyczne wyniki miareczkowania.
Metoda wykonania. 5 lub 10 g gleby przenieść do wysokiej zlewki o objętości 100 ml, dodać około 50 ml wody, zmieszać i zostawić na 30 minut do odstania, po czym umieścić ją tak, aby elektroda chlorosrebrowa i mostek agarowy zanurzyły się w zawiesinie. Teraz nacisnąć klucz telegraficzny i zanotować początkowe wychylenie galwanometru, ażeby określić w przybliżeniu ilość azotanu srebra, którą należy dodać. Następnie wlewać z biuretki odpowiednio małymi porcjami N/35,5 azotanu srebra i po każdej dodanej porcji mieszać energicznie przez
2 -3 sekund, po czym naciskać klucz i notować wychylenia wskazówki galwanometru. Miareczkować należy tak długo, aż wskazówka galwanometru zmieni kierunek wychyleń. O zbliżaniu się punktu końcowego ostrzegają zmniejszające się wychylenia wskazówki galwanometru. Miareczkowanie jest odwracalne, ponieważ w razie przemiareczkowania punktu zerowego można wrócić do niego miareczkując znowu mianowanym
chlorkiem potasu. Jednak rzadko czynność ta okazuje się potrzebną.
Obliczanie wyników analizy. 1 ml N/35,5 azotanu srebra odpowiada 1 mg chloru.

Oznaczanie soli rozpuszczalnych w wodzie

admin — Tue, 18 May 2010 18:56:08 +0000

Celem oznaczenia soli rozpuszczalnych w wodzie trzeba przygotować odpowiedni wyciąg z gleby. Do dużej kolby lub cylindra do wytrząsania,
zawierającego 1000 ml przewietrzonej wody destylowanej, daje się 200 g powietrznie-suchej gleby i wytrząsa przez 1 godzinę na mechanicznej trzęsawce. Następnie roztwór ten pozostawia się aż do osadzenia cząstek cięższych, natomiast płyn znad osadu dekantuje do wysokiego cylindra o pojemności 500 ml. Do cylindra tego należy włożyć filtr świecowy Chamberlanda, połączony za pomocą węża gumowego i rurki szklanej z kolbą ssawkową
o pojemności 1 litra, po czym sączyć podłączając kolbę do pompy. Zestaw do sączenia przedstawiono na rysunku 5. Pierwszą porcję 50?100 ml przesączu, który przeszedł przez filtr świecowy, odrzucić, gdyż służy on tylko do przemycia filtru. Wydajność sączenia zmienia się znacznie w zależności od rodzaju użytej gleby. W przypadku gleb silnie zasadowych całkowite sączenie może trwać kilka godzin, ponieważ na zewnętrznej stronie filtra świecowego zbiera się gruba warstwa bardzo drobnych cząstek iłu. Warstwę tę można usunąć odłączając próżnię, wyjmując filtr z zawiesiny
i delikatnie dmuchając do wnętrza świecy przez wąż gumowy, który służył do połączenia z kolbą. To niewielkie, przeciwnie skierowane ciśnienie powoduje odpadanie warstwy iłu, przez co uwalnia się czysta powierzchnia sącząca. Zabieg ten można powtarzać co pewien czas, aby przyspieszyć sączenie. Przed każdym użyciem powierzchnię sączącą świecy można odnowić przez lekkie przetarcie jej papierem szklistym.
Ze znanej objętości przesączu odmierzyć próbki do oznaczenia całkowitej ilości soli rozpuszczalnych, węglanów, dwuwęglanów, siarczanów i chlorków.
Oznaczanie całkowitej ilości soli rozpuszczalnych.
Z klarownego przesączu pobrać za pomocą pipety 10 ml i wlać do zważonej parownicy platynowej, a następnie odparować na łaźni wodnej; po zagęszczeniu do objętości dodać, celem utlenienia substancji organicznych, 2 ml 20% (°/o objętościowy) nadtlenku wodoru wolnego od soli i odparować do sucha. Potem suszyć przez 1 godzinę w suszarce w temperaturze 110°, po czym schłodzić w eksykatorze i ważyć.
Oznaczanie węglanów i kwaśnych węgla- n ó w. Celem oznaczenia węglanów i kwaśnych węglanów pobrać należy za pomocą pipety 100 ml ekstraktu z gleby, przyrządzonego jak wyżej, do porcelanowej parownicy i dodać 2?3 kropli roztworu fenolftaleiny (jako wskaźnika). Czerwone zabarwienie wskazuje na obecność węglanów. Następnie miareczkować 0,1 N kwasem solnym aż do zaniku zabarwienia. Ten punkt przejścia odpowiada zobojętnieniu węglanów do stadium kwaśnych węglanów. Potem do tegoż roztworu dodać 2 krople roztworu żółcieni dwumetylowej i miareczkować dalej do zmiany barwy wskaźnika z żółtej na czerwoną, co oznacza całkowite zobojętnienie obecnych w roztworze kwaśnych węglanów. Do analizy można też użyć metyloranżu, ale trudniej wówczas dostrzec zmianę barwy.
Oznaczanie siarczanów. Celem oznaczenia w glebie ilości siarczanów, należy najpierw zmierzyć objętość ekstraktu, jaki pozostał po wykonaniu poprzednich oznaczeń i przenieść go do zlewki. Następnie zakwasić kwasem solnym, aby roztwór był lekko kwaśny wobec żółcieni dwumefylowej, ogrzać do wrzenia i strącać siarczany w postaci siarczanu baru powoli dodając kroplami z pipety 5% roztworu chlorku baru w niewielkim nadmiarze. Potem gotować jeszcze przez 5 minut i pozostawić na noc, po czym sączyć przez sączek o średnicy 9 cm z bibuły Whatman nr 44, a osad wymyć całkowicie gorącą wodą. Sączek należy wyprażyć w wyważonym tygielku, schłodzić w eksykatorze i ważyć jako siarczan baru,
Jeśli podejrzewa się obecność krzemionki, należy osad oczyścić zwilżając go, po częściowym spaleniu, niewielką ilością kwasu fluorowodorowego i 1 kroplą kwasu siarkowego. Starannie odpędzić dymy obu kwasów i prażyć, po czym ważyć jako siarczan baru. Metody, które podano jako odnoszące się do kationów wymiennych mogą być stosowane do oznaczania wapnia, magnezu, sodu i potasu w wodnych ekstraktach z gleby.