L. J. Briggs i H. L. S h a n t z  określają jako współczynnik więdnięcia taką zawartość wody w glebie, wyrażoną w procentach suchej masy, przy której liście roślin rosnących na niej wykazują stały spadek zawartości wody w wyniku niedoboru jej w glebie. Przy takiej wilgotności gleby liście roślin więdną i nie mogą bez dodania wody do gleby odzyskać turgoru, nawet w atmosferze nasyconej parą wodną. Zwykle taką zawartość wody określa się jako współczynnik trwałego więdnięcia. Współczynnik ten odpowiada tej zawartości wody w glebie, przy której gleba nie może dostatecznie szybko dostarczyć wody rosnącej roślinie dla utrzymania turgoru i ta więdnie nieodwracalnie. Zawartość wody, przy której większość roślin więdnie jest dla danej gleby w przybliżeniu ta sama. Dlatego współczynnik trwałego więdnięcia jest charakterystyczną cechą danej gleby i wyznacza dolną granicę zawartości wody, dostępnej dla roślin. Oznaczenie tego współczynnika oraz polowej pojemności wodnej pozwala na określenie całkowitej ilości wody dostępnej dla roślin, jaką zatrzymać może dana gleba. Współczynnik więdnięcia, wyrażony w procentach, oznaczyć można metodą pośrednią lub bezpośrednią. O ile możności stosować należy metodę ... czytaj dalej

Polowa pojemność wodna jest to ta ilość wody, jaką utrzymuje gleba po odcieknięciu wody grawitacyjnej (wolnej), wyrażona w procentach suchej masy. Pomiary należy robić, gdy szybkość odciekania wody grawitacyjnej wyraźnie zmaleje . Z definicji tej wynika, że pomiar polowej pojemności wodnej robi się w polu na nienaruszonej glebie, przy czym warunkiem jego wykonywania jest swobodny odpływ wody przez profil glebowy oraz niski poziom zwierciadła wody gruntowej. Zwykle przyjmuje się, że odciekanie wody ustaje w ciągu 48—72 godzin po pełnym nasyceniu gleby przez deszcz lub nawodnienie. W ciągu tego czasu należy zabezpieczyć powierzchnię gleby przed dalszymi opadami i parowaniem. Wartość polowej pojemności wodnej jest mniejsza od pojemności wodnej, oznaczonej laboratoryjnie, ponieważ ta ostatnia odpowiada ilości wody w glebie w pełni nasyconej, spoczywającej na zwierciadle wody. W takich warunkach przestrzenie glebowe są całkowicie napełnione wodą. Polowa pojemność piasków i gleb lekkich jest na ogół wyższa od współczynnika wilgotności. W glebach o współczynniku wilgotności od 14—35 oznaczanie polowej pojemności wodnej może być zastąpione przez oznaczenie współczynnika wilgotności. Oznaczanie polowej pojemności wodnej. Po deszczu lub sztucznym ... czytaj dalej

Do określania współczynnika wilgotności konieczna jest wirówka Briggs’-McLane’a. Wirówka ta zaopatrzona jest w odpowiedni bęben, tak skonstruowany, ażeby można było w nim pomieścić szesnaście mosiężnych kubków lub puszek z siatkowatymi dnami i płaskimi metalowymi przykrywkami. Każda z puszek ma szerokość 5 cm, głębokość 2,5 cm i półkoliste dno pasujące dokładnie w odpowiednie wgłębienie wirującego bębna. Aby zapewnić gładki bieg wirówki puszki i przykrywki oznaczone są numerami i każda odpowiadająca sobie para naczyń wirówkowych jest przed wirowaniem równoważona. W żadnym razie nie należy włączać wirówki z nie pełną ilością naczyń. Zwykle wirówka zaopatrzona jest w regulator ustalający szybkość na 2440 obrotów na minutę. Przy tej szybkości siła odśrodkowa jest tysiąc razy większa od siły ciężkości. Lepszą kontrolę szybkości uzyskuje się przez wmontowanie licznika obrotów i ręczne regulowanie szybkości opornicą. Naczynia aluminiowe. Do suszenia i ważenia odwirowanej gleby bardzo odpowiednie są poznaczone naczynia aluminiowe Oznaczanie współczynnika wilgotności    107 (o średnicy 8 cm) z pokrywkami, podobne w kształcie do płytek Petriego. Metoda wykonania. Oznaczenia współczynnika wilgotności ... czytaj dalej

Współczynnik wilgotności określono dokładniej — jako ilość wody, zatrzymaną przez 1 cm warstwę gleby po 40 minutowym wirowaniu w polu grawitacyjnym równym 1000 g. Chociaż autorzy ci dokładnie opisali metodę oznaczania współczynnika wilgotności, w różnych laboratoriach wprowadzono istotne zmiany w opracowanej przez nich technice oznaczania. F. J. Viehmeyer i jego współpracownicy badali wpływ wielu czynników na wyniki tego oznaczenia i opracowali metodę, dającą bardziej zgodne wyniki u różnych wykonawców, Wprowadzona przez nich modyfikacja polegała na skróceniu czasu wirowania do 30 minut, a ponadto stwierdzili oni, że nie jest konieczne, aby warstwa gleby po odwirowaniu miała ściśle 1 cm grubości, ponieważ najbardziej zgodne wyniki otrzymuje się biorąc do odwirowania zawsze jednakową ilość gleby. Współczynnik wilgotności jest wielkością empiryczną i warunki jego oznaczania muszą być ściśle znormalizowane. Metodę wprowadzoną przez F. J. Viehmeyera zastosowało tak wiele różnych laboratorii, iż obecnie przyjęto, że współczynnik wilgotności jest to ilość wody zatrzymana przez około 30 g gleby po 30 minutowym wirowaniu w polu grawitacyjnym 1000 g wyrażona w procentach suchej masy tej gleby. Skrócenie czasu wirowania z 40 na 30 minut ... czytaj dalej

Do oznaczania pojemności wodnej potrzebne są okrągłe puszki mosiężne o średnicy 5,6 cm, wysokości 1,6 cm i dnie perforowanym w odstępach co 4 mm przy średnicy otworów 0,75 mm. Każda puszka zaopatrzona jest w mosiężny, rozcięty, sprężynowy pierścień służący do przytrzymywania sączków na perforowanym dnie. Metoda wykonania. Rozkruszyć powietrznie-suchą glebę w porcelanowym moździerzu i starannie odsiać przez małe sito o okrągłych otworach średnicy 0,5 mm. Następnie materiał pozostający na sicie dalej rozcierać, aby rozbić agregaty cząstek gliny, unikając jednak rozcierania cząstek piasku. Po możliwie najdokładniejszym rozdrobnieniu zmieszać starannie pozostające na sicie grubsze cząstki z drobniejszą frakcją próby. Ilość roz-kruszonej gleby winna być taka, aby wystarczyła do wykonania trzech oznaczeń. Cienki krążek bibuły o średnicy 5,5 cm (Whatman nr 1 lub 44) umieścić na dnie jednej z puszek, umocować go za pomocą rozciętego mosiężnego sprężynowego pierścienia i zważyć puszkę wraz z sączkiem, określając otrzymany ciężar jako „ciężar pustej puszki” (a). Potem przenieść za pomocą łopatki do puszki kilka małych porcji gleby, pobranych z różnych miejsc wysypanej kopki rozdrobnionej gleby i napełnić nią ... czytaj dalej

Pojemność wodna jest to ilość wody pobrana przez jednostkę wagową powietrznie-suchej gleby przy zanurzaniu jej w wodzie w znormalizowanych warunkach. Najdogodniej ją oznaczać puszkową metodą Keena-Raczkowskiego, polegającą na zastosowaniu opisanych przez J. R. H. C o u 11 s a  okrągłych puszek. Rozmiary tych puszek, stosowanych w naszych laboratoriach, różnią się nieznacznie od opisanych przez samego autora. Wysokość jest ta sama, lecz za wewnętrzną średnicę przyjęto 5,6 cm. aby umożliwić stosowanie znormalizowanych sączków bibuły o średnicy 5,5 cm. W swej oryginalnej pracy B. A. K e e n iH. Raczkowski  wykazali, że rozszerzając doświadczenia H i 1 g a r d a można oprócz pojemności wodnej gleby oznaczyć szereg różnych innych wartości, jak np. pozorny ciężar właściwy, objętość przestrzeni glebowych, rzeczywisty ciężar właściwy i przyrost objętości (pęcznienie). Najczęściej oznacza się pojemność wodną gleby, której szczegółowy opis podano dalej. W razie potrzeby oznaczania innych stałych gleby należy oprzeć się na oryginalnej pracy. Znajomość pojemności wodnej gleby jest potrzebna przy doświadczeniach wazonowych, ponieważ umożliwia określenie wilgotności, korzystnej dla wzrostu roślin. Stosując w wazonach glebę ... czytaj dalej

Podejmowano szereg prób określenia fizycznych własności gleby za pomocą pojedynczych wskaźników liczbowych, które zastąpiły charakterystykę, opartą o szereg liczb, jaką jest np. analiza mechaniczna. Określanie wskaźników jest w znacznym stopniu empiryczne, ale oznaczenia są na ogół proste, szybkie i pozwalają na zbadanie dużej liczby prób gleby. Wiele oznaczeń pojedynczych wskaźników liczbowych opiera się na pomiarze powiązanych ze sobą właściwości gleb. Tak np. w wielu glebach punkt lepkości może być skorelowany z wielkością straty na wadze przy prażeniu gleby lub z pojemnością wymiennych kationów; obie te wielkości zależą od zawartości koloidów w glebie. Równoważnik wilgoci, punkt lepkości i ciepło zwilżania również często służą jako dobre wskaźniki struktury gleby. Oznaczanie którejkolwiek z tych wartości wymaga mniej czasu niż całkowita analiza mechaniczna. Korelacja wskaźników ze strukturą gleby nie jest bardzo ścisła w związku ze zmiennym stosunkiem organicznej i nieorganicznej frakcji koloidów do ogólnej ich ilości. Jednak w odniesieniu do gleb jednego typu, a w obrębie typów do gleb o zbliżonej zawartości związków organicznych, współczynniki korelacji są na tyle wysokie, że we wstępnych, orientacyjnych ... czytaj dalej